Służebność przesyłu

Mój subiektywny blog o problemach właściciela działki ze słupem.

wynagrodzenie za służebność przesyłu

Wynagrodzenie za służebność przesyłu. Przypadki szczególne.

Wynagrodzenie-za-sluzebnosc-przesylu

Wynagrodzenie za służebność przesyłu to temat który wraca jak bumerang. I wracać będzie, bo nie oszukujmy się – w sporach przesyłowych chodzi głównie o pieniądze. My, właściciele działek chcemy dostać jak najwięcej – oni, spółki przesyłowe chcą na nas wydać jak najmniej 🙂

Pisałam ostatnio o uwzględnianiu ograniczeń w strefie kontrolowanej w wynagrodzeniu. Przypomnę krótko, że analiza najnowszego orzecznictwa Sądu Najwyższego wskazuje, że wynagrodzenie należne za służebność przesyłu powinno pomijać odszkodowanie za strefę kontrolowaną zawsze wtedy, gdy ta sama szkoda może być zrekompensowana odszkodowaniem z art. 36 u.p.z.p. Gdy nie można uzyskać takiego odszkodowania, wówczas wynagrodzenie może obejmować ograniczenia w strefie kontrolowanej. Z taką sytuacją mamy do czynienia, gdy w obowiązującym na danym terenie MPZP uwzględniono strefy ochronne dla urządzeń przesyłowych.

Narzuca się więc wniosek, że jeśli MPZP nie ustanowił stref ochronnych, lub tym bardziej, gdy planu zagospodarowania w ogóle nie ma, wówczas odszkodowanie za wszelkie ograniczenia wynikające z istnienia urządzenia przesyłowego powinny zostać zrekompensowane właścicielowi w wynagrodzeniu należnym za służebność przesyłu. Czy taki wniosek jest prawidłowy? Nie do końca.

Przypadek szczególny nr 1: Decyzja lokalizacyjna

Uzależnianie prawa do odszkodowania za strefę kontrolowaną w wynagrodzeniu za służebność od ustaleń Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego stanowi pewne uproszczenie, skrót myślowy. Trzeba bowiem pamiętać, że działania planistyczne gminy obejmują nie tylko uchwalanie MPZP, ale także wydawanie decyzji lokalizacyjnych oraz uzgadnianie warunków zabudowy. Te zaś powodują takie same skutki w zakresie prawa do odszkodowania jak uchwalenie MPZP:

Art. 58 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym:

Jeżeli decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego wywołuje skutki, o których mowa w art. 36, przepisy art. 36 oraz art. 37 stosuje się odpowiednio.

Art. 63 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym:

Jeżeli decyzja o warunkach zabudowy wywołuje skutki, o których mowa w art. 36, przepisy art. 36 oraz art. 37 stosuje się odpowiednio. Koszty realizacji roszczeń, o których mowa w art. 36 ust. 1 i 3, ponosi inwestor, po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.

Może się więc zdarzyć, że dla działki z przesyłem istnieje MPZP, w którym nie ma stref ochronnych dla urządzenia przesyłowego. Jednak wcześniej, gdy MPZP jeszcze nie został uchwalony, gmina wydała decyzję lokalizacyjną na podstawie której posadowiono gazociąg czy linię elektroenergetyczną. Przysługuje wówczas odszkodowanie z art. 36 u.p.z.p. analogiczne jak w przypadku uchwalenia planu zagospodarowania czyli MPZP. A skoro tak, to zapewne wynagrodzenie za służebność przesyłu nie obejmie odszkodowania za ograniczenia w strefie ochronnej.

Przypadek szczególny nr 2: Działka kupiona wraz z posadowionym wcześniej urządzeniem przesyłowym.

O „problemie nowonabywcy” pisałam już wcześniej. To właściwie inna kwestia niż uwzględnianie stref ochronnych w wynagrodzeniu, jednak w praktyce sprawy te bywają wrzucane do jednego worka. Przypomnę krótko, że sądy dość zgodnie uznają, że jeśli działka była kupiona w stanie już obciążonym przesyłem, wówczas nie przysługuje część odszkodowawcza wynagrodzenia (odszkodowanie za utratę wartości). W praktyce bywa jednak, że sądy przyznają w takich wypadkach wynagrodzenie z odszkodowaniem za utratę wartości, pomijają jedynie strefy ochronne. Brak odszkodowania za strefy ochronne tłumaczą zaś tym, że właściciel kupił działkę już wcześniej obciążoną. Moim zdaniem to błąd, w wynagrodzeniu powinno się w ogóle pominąć część odszkodowawczą, także w obszarze pasa służebności… Jednak ten błąd działa na korzyść właścicieli działek, więc z mojego subiektywnego punktu widzenia wszystko jest ok. Sądy znacznie częściej mylą się na niekorzyść właścicieli działek, więc nie zamierzam wylewać krokodylich łez nad krzywdą przedsiębiorców przesyłowych 🙂

Przypadek szczególny nr 3: Działka zabudowana w strefie ochronnej

Zdarzają się przypadki, gdy linia energetyczna wysokiego napięcia została wybudowana nad istniejącym domem. Bywa też i tak, że udało się wybudować dom 4 metry od gazociągu wysokoprężnego czyli w obszarze 40-metrowej strefy kontrolowanej. Jak to możliwe? Po prostu, przed wejściem w życie obecnie obowiązującego rozporządzenia o sieciach gazowych prawo było dużo mniej restrykcyjne i Starostwa wydawały pozwolenia na budowę mimo bliskości gazociągu. Wystarczyły uzgodnienia z operatorem sieci. Tak przynajmniej jest w mojej okolicy, gdzie wzdłuż gazociągu wysokoprężnego powstało osiedle domków jednorodzinnych. Na zdjęciach satelitarnych widać równiutki, 8-metrowy pas wolny od zabudowy – po obu stronach pasa, w odległości nie większej niż 4-5 metrów stoją domy.

Sądy dość często uznają w takich przypadkach, że skoro działka została wykorzystana pod zabudowę także i w strefie kontrolowanej, to odszkodowanie za utratę wartości spowodowanej niemożnością zabudowy nie przysługuje. Niby trudno odmówić logiki takiemu rozumowaniu, ja jednak mam wątpliwości. Co jeśli właściciel chciałby swój dom rozbudować? A jeśli dom jest stary i będzie wymagał kapitalnego remontu, który zostanie uznany za wymagający zgłoszenia zamiaru wykonania prac budowlanych? Albo dom zostanie zniszczony w wyniku np pożaru czy huraganu…? Obecne, rygorystyczne przepisy sprawiają, że właściciel nie otrzyma pozwolenia na budowę w strefie kontrolowanej gazociągu zaś w przypadku budowy na zgłoszenie Starostwo najpewniej zgłosi sprzeciw. Pomijanie odszkodowania za strefę kontrolowaną w takich przypadkach uważam za krzywdzące dla właścicieli działek.

Przypadek szczególny nr 4: Pas służebności szerszy od strefy ochronnej

Jak wiesz, sama jestem właścicielką działki z gazociągiem wysokoprężnym, więc siłą rzeczy głównie takie gazociągi mnie interesują. Szczególnie, że powodują one zazwyczaj znacznie większe straty (utratę wartości) obciążonych działek niż gazociągi niskiego ciśnienia. Pas służebności przesyłu gazociągów wysokoprężnych jest zawsze znacznie węższy od strefy kontrolowanej – co najmniej 5-krotnie węższy. W przypadku gazociągów niskiego ciśnienia jest inaczej. Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia o sieciach gazowych strefa kontrolowana takiego gazociągu to pas szerokości 3 metrów. Szerokości pasa służebności przesyłu przepisy nie precyzują, ale zazwyczaj ustala się go jako pas szerokości 3 metrów. Pas służebności przesyłu gazociągu niskiego ciśnienia jest więc równy szerokością strefie kontrolowanej.

W praktyce oznacza to, że w wynagrodzeniu za służebność strefa kontrolowana jest uwzględniana automatycznie, gdyż stanowi część pasa służebności. Zdarza się jednak, że sąd ustanowi absurdalnie wąski pas służebności, np szerokości metra czy nawet mniej. Właściciel działki otrzymuje wówczas zaniżone wynagrodzenie za służebność. Nie dlatego jednak, że sąd pominął w wynagrodzeniu strefę kontrolowaną, tylko dlatego, że błędnie ustalił szerokość pasa służebności. Należy się wówczas odwołać, ale – odmiennie niż przy gazociągu wysokoprężnym – w apelacji należy się domagać nie tyle uwzględnienia w wynagrodzeniu strefy kontrolowanej, tylko ustanowienia szerszego pasa służebności.

Jak oceniasz ten tekst?

Aby ocenić wybierz ilość gwiazdek!

Average rating 5 / 5. Vote count: 1

Ten tekst nie był jeszcze oceniany. Bądź pierwszy!

We are sorry that this post was not useful for you!

Let us improve this post!

Tell us how we can improve this post?

4 Comments

  1. Robert

    Witam, analizowałem całe orzecznictwo sn w zakresie pasów służebności i faktycznie uchwała III CZP 88/15 jest trochę niefortunna i przyprawia wielu właścicielom nieruchomości sporo problemu. Oczywiście wszystko zależy od interpretacji tej uchwały przez sądy, a z tym jest bardzo różnie. Często jest ona cytowana i podawana za główny przykład w sporach sądowych w przypadku gdy chodzi o nie uwzględnienie w części odszkodowawczej wynagrodzenia za ustawienie służebności przesyłu elementu strefy kontrolowanej.
    Z pewnością jakby tego aktu nie było sytuacja znacząco uległa by zmianie.
    Zastanawia mnie możliwość wspólnego zadziałania przez zainteresowanych tą sprawą i zebrania poparcia wśród posłów w celu wystąpienia przez prokuratora generalnego względnie rzecznika praw obywatelskich do sn ze skargą nadzwyczajną. Co o tym myślicie ?

  2. Robert

    Witam, do sądu najwyższego wpłynęła kolejna skarga kasacyjna w sprawie uwzględniania lub nieuwzględniania w wysokości wynagrodzenia za ustanowienie służebności elementu strefy kontrolowanej sygnatura I CSK 169/20.

    • Dziękuję za wiadomość, śledzę wszystkie takie sprawy kasacyjne więc i ta mnie interesuje. Wie Pan może, czy tę kasacje złożył właściciel działki czy zakład gazowniczy?

  3. Robert

    Właściciel działki. Choć przeszkodą do jej rozpoznania może być wyłącznie niska wartość przedmiotu sporu ok. 15.000 zł, choć teoretycznie jest to tryb nieprocesowy i skarga winna być rozpoznana bez względu na wartość. Wiem , że podstawą skargi był fakt nieuwzględnienia przez SO w części odszkodowawczej wynagrodzenia za ustawienie służebności przesyłu elementu strefy kontrolowanej. W sprawie obowiązuje MPZP, ale nie ma w nim określonych żadnych stref ochronnych czy innych ch ograniczeń spowodowanych gazociągiem. SO przyjął wyłącznie zgodnie zresztą jak to chciał zakład gazowy wynagrodzenie za wąski pas eksploatacyjny, przy powołaniu się na słynną uchwałę III CZP 88/15.

Leave a Reply

Theme by Anders Norén